U zwiedzających, zespół pałacowo - parkowy w Mosznej, bardzo łatwo zauważyć pewien emocjonalny dysonans. Z jednej strony, nieukrywany, niemal odruchowy zachwyt niesamowitym urokiem tego miejsca a z drugiej, jego przytłaczający ogrom, bogactwo formy i swoista " ponadnaturalność", skłania często do powątpiewania w rzetelność własnych ocen,  gdyż w obecnej formie obiekt funkcjonuje przecież zaledwie około ... 100.  lat... . Pomimo tak młodego wieku jest jednak niezwykle cenny, zjawiskowo piękny, jedyny i niepowtarzalny. Jakie wiec przyjąć , w takim przypadku, poprawne kryteria oceny ? Czy tylko w oparciu o wywoływane emocje? Czy przyjmując przy ocenie jako kryterium wyłącznie  miarę czasu - cenniejsze,  im starsze - nie popełniamy przypadkiem fatalnego w skutkach błędu ? Oczywiste, że wcale nie musimy go popełniać,  ponieważ           ( przewrotnie )  prawdziwie wiekowa wartość pałacu nie wynika wcale z jakiegokolwiek metrykalnego dokumentu, lecz z niezwykłej,  historycznej treści, finezyjnie zaprojektowanej i  mistrzowsko zrealizowanej  "wielowiekowej" formy architektonicznej. Nie tylko bryła pałacu oraz jej otoczenie, ale każdy starannie  dopracowany szczegół , potrafi do nas przemówić  głosem różnych epok. Chociaż, najwięcej  zależy jednak od samego ... "słuchacza" ... a więc od tego, kto, gdzie, kiedy i jak dokładnie przyłoży ... "ucho". Gdyby tak sięgnąć po przykłady , możemy łatwo dojść do wniosku, że wyobraźnia, którą uruchomił architekt, by stworzyć to dzieło, z pewnością nie była zawieszona w historycznej próżni ...

POLOWANIA WILHELMA II  W  MOSZNEJ.

(Wolne tłumaczenie z czasopisma WILD UND HUND  -  Moschen,  Erich Reisch. Opracowano na podstawie informacji p. Rozwity Malec z Mosznej. Zdjęcia z oryginalnego, albumu hrabiego - wł. p. Krystyny Gąsior z Mosznej ).

11  pędzeń w ciągu 5,5 godziny (efektywnego polowania), 1017 cesarskich strzałów w czasie 330 minut, daje statystycznie 3,08  a  więc  ponad 3 strzały na minutę, czyli oddawanie (niezwykle celnych) strzałów średnio co ... 20 sekund ...

Młody, szesnastoletni chłopiec, traci rodziców. Jest rok 1819, kiedy przybywa na Śląsk, bez środków do życia i bez szansy na jakąkolwiek protekcję. Minęła właśnie epoka napoleońska - bitwa pod Waterloo i Kongres Wiedeński, 1815r. W Prusach  zaczyna funkcjonować system wielkich reform (Stein,Hardenberg), które gruntownie modernizują państwo, gospodarkę i stosunki społeczne.Na Śląsku pełną parą rusza przemysł  ....  Wiele szczegółów zawiera załaczona kopia artykułu z czasopisma "EWANGELIK", dzięki której odkrywamy wspaniałą postać córki Huberta i Waleski  von Thiele Winckler - Ewy ( Matki Ewy) -  jej życiorys  można przyrównać do do drogi życiowej Matki Teresy z Kalkuty...